Studiecommissie Belastingstelsel: belastingheffing kan een stuk slimmer

De Studiecommissie Belastingstelsel, ingesteld door de minister van Financiën, vindt dat belastingheffing een stuk slimmer kan. In een op 7 april 2010 gepresenteerde voorstudie doet zij daar een aantal concrete aanbevelingen voor. De voorstellen zullen ervoor zorgen dat het belastingstelsel beter aansluit bij de Nederlandse economie, een ingrijpende stelselherziening is daarvoor niet nodig.

In de voorstellen komt ook een aantal zaken rondom mobiliteit aan de orde:

De commissie is van mening dat het afschaffen van de onbelaste reiskostenvergoeding voor woon-werkverkeer niet is aan te bevelen vanwege de hoge extra uitvoeringskosten en administratieve lasten. Voor de bijtelling voor een auto van de zaak zou het woon-werkverkeer dan immers ook weer als privé moeten worden aangemerkt, terwijl een aantal jaren geleden is gebleken dat dat erg onpraktisch is. Een algehele verlaging van de onbelaste reiskostenvergoeding is daarentegen een maatregel die met het oog op het milieueffect volgens de commissie het overwegen waard is.

De commissie vraagt zich voor wat betreft de BPM af of het wel verstandig is om de BPM volledig af te schaffen: “Volledige afschaffing van de BPM leidt tot extra groei van het wagenpark. De keuze om een bepaalde (bijvoorbeeld zuinige) auto aan te schaffen wordt voorts sterker beïnvloed op het moment van aanschaf als gevolg van de prijsdifferentiatie bij aanschaf, dan door de kilometerprijs. Dit komt doordat de aanschafprijselasticiteit voor het autogebruik groter is dan prijselasticiteit ten aanzien van variabele kosten zoals bijvoorbeeld de brandstofkosten (als vergelijking met de kilometerprijs)”. De commissie realiseert zich vanzelfsprekend dat een en ander ook afhankelijk is van de vormgeving van de uiteindelijke kilometerprijs. 

De fiscale maatregelen hebben zich volgens de commissie tot nu toe met name gericht op de personenauto’s. Dit is ook de voertuiggroep waarbij de grootste milieuwinst was te behalen. De commissie denkt dat er wellicht ook mogelijkheden zijn om in de toekomst extra milieuwinst te boeken bij andere voertuigcategorieën, zoals bestelauto’s: “Voor bestelauto’s geldt in de MRB een lager tarief dan voor personenauto’s. Bovendien ontbreekt de brandstoftoeslag voor LPG en dieselauto’s. Ook wordt op de aanschaf van bestelauto’s geen BPM geheven. Dit zorgt ervoor dat over bestelauto’s aanmerkelijk minder belasting wordt betaald dan over personenauto’s. Dit terwijl de milieunadelen van een bestelauto in de meeste gevallen groter zijn dan die van een personenauto. Vanuit dat oogpunt kan gepleit worden voor het gelijk trekken van de belastingdruk op personenauto’s en bestelauto’s. Dit zou ook leiden tot een vereenvoudiging van de autobelastingen en zou uitvoeringskosten kunnen besparen. Verder zijn er wellicht ook nog mogelijkheden om de belasting op bestelauto’s meer naar milieukenmerken te differentiëren”.

Op het punt van de autobelastingen komt de commissie tot de volgende adviezen:

- Een heffing op het gebruik van een auto, bijv. in de vorm van de kilometerprijs, heeft vanuit milieuoverwegingen en voorkoming van congestie de voorkeur boven een heffing op het bezit van een auto, zoals de MRB. Mocht de kilometerprijs niet worden ingevoerd dan adviseert de commissie dat er wordt gezocht naar een ander soort heffing op het gebruik van de auto (gedifferentieerd naar tijd en plaats) die in de plaats kan komen van de MRB.
- Mocht de kilometerprijs niet worden ingevoerd dan adviseert de commissie de afbouw van de BPM snel te staken. Een verdere afbouw van de BPM zou de prijsprikkel bij de aankoop van een auto op het kopen van de zuinigste auto te veel wegnemen.
- Indien wordt besloten de kilometerprijs wel in te voeren dan adviseert de commissie om een substantieel deel van de BPM te handhaven én de afbouw van de BPM zodanig te temporiseren dat deze niet meer via de MRB maar rechtstreeks in de kilometerprijs loopt.
- Het valt de commissie op dat de fiscale maatregelen gericht op de aanschaf van een zeer zuinige personenauto nog steeds toenemen. Zij betwijfelt de meerwaarde van extra maatregelen en vraagt zich af of nieuwe maatregelen zich niet veleer moeten toespitsen op nog zuinigere auto’s.
- Hogere autobelastingen op bestel- en vrachtauto’s liggen vanuit het milieu voor de hand.

De voorstellen van de commissie zijn slechts verkennend van aard en hoeven niet per se te leiden tot nieuwe wetgeving. Daarbij zal er ook veel afhangen van de uitkomsten van de aanstaande Tweede Kamerverkiezingen en de daaropvolgende coalitievorming.