Rechter verbiedt fijnstofdifferentiatie BPM (inclusief update)

Het Gerechtshof in Den Haag heeft op 14 oktober bepaald dat de fijnstoftax op dieselauto’s in strijd is met het EG-recht. Dat is de uitkomst van een kort geding van importeursvereniging RAI en de BOVAG tegen de Staat der Nederlanden. De Minister van Financiën moet de belastingmaatregel binnen vier weken beëindigen.

In het kader van de vergroening van het belastingstelsel geldt per 1 april 2008 de zogenaamde fijnstoftax in Nederland. Alle dieselauto's krijgen daarbij een BPM-korting, die wordt afgebouwd als de fijnstofuitstoot toeneemt en vanaf een uitstoot van 5 mg/km omslaat in een toeslag.
Deze belastingmaatregel is bedoeld om kopers van nieuwe dieselauto’s te stimuleren een schonere auto aan te schaffen.

Punt van discussie was dat in EU-verband afspraken zijn gemaakt over de milieunormen waaraan personenauto’s moeten voldoen, onder andere over de hoeveelheid fijnstof die zij mogen uitstoten. Onderdeel van die afspraken is dat de autoindustrie de tijd krijgt om zich op de nieuwe normen in te stellen. Daarom is tussen de lidstaten afgesproken dat de strengere normen voor fijnstofuitstoot (die alleen kunnen worden gehaald door het monteren van een roetfilter) pas vanaf 1 september 2009 voor nieuwe typen auto’s en vanaf 1 januari 2011 voor bestaande typen gelden.

RAI en BOVAG hebben een kort geding aanhangig gemaakt tegen de Staat der Nederlanden. Zij vorderen dat de fijnstoftax wordt ingetrokken, omdat zij van mening zijn dat deze maatregel in strijd is met de Europese afspraken op dit punt.

Het Gerechtshof in Den Haag heeft RAI en BOVAG nu in het gelijk gesteld. Het hof acht aannemelijk dat de import van dieselauto’s zonder roetfilter door de fijnstoftax ernstig wordt belemmerd. Die auto’s worden door de fijnstoftax over het algemeen een stuk duurder, wat er toe kan leiden dat deze auto’s in Nederland onverkoopbaar worden en door de importeur niet meer worden ingevoerd. Dit acht het hof in strijd met de genoemde EU-afspraken. Volgens die afspraken mogen dieselauto’s zonder roetfilter vooralsnog in alle lidstaten van de EU worden ingevoerd.
Het hof beveelt de Staat om binnen vier weken de toepassing van de fijnstoftax te beëindigen.

De staatssecretaris heeft in zijn reactie van 30 oktober laten weten dat hij met de autobranche in overleg zal treden over de gevolgen voor de vanaf 1 april jl. reeds verkochte en in de toekomst nog te verkopen auto's. Ongeacht de uitkomst daarvan acht de staatssecretaris het echter wel wenselijk dat er cassatie wordt ingesteld. De mogelijkheden daartoe worden onderzocht door de landsadvocaat.

In een nieuwe brief aan de Tweede Kamer (6 november 2008) stelt de staatssecretaris voor om het Belastingplan 2009 zodanig te wijzigen dat de roettax verdwijnt per 1 januari 2009. Voor 2008 blijft dan de eventuele korting op basis van de fijnstofdifferentiatie van kracht (voor auto's met roetfilter) en wordt een eventuele toeslag (auto's zonder roetfilter) teruggegeven.
Voor 2009 zal een korting van 600 euro van kracht worden op dieselauto's met een fijnstofuitstoot van niet meer dan 5 mg/km. In 2010 wordt dat kortingsbedrag 300 euro. Budgettaire dekking vindt plaats door aanapssing van de dieseltoeslag en de benzinekorting in het BPM-tarief.